Moja firma jest jednoosobowa, więc ustawa o dostępności najpewniej mnie nie obejmuje, a i tak przeszedłem swoją stronę czytnikiem ekranu, samą klawiaturą i przy powiększeniu do 200%. Opisałem to w deklaracji dostępności roland4foto. Od 28 czerwca 2025 roku sklepy internetowe sprzedające konsumentom muszą spełniać wymagania dostępności z ustawy, która wdraża w Polsce Europejski Akt o Dostępności, z ważnym wyjątkiem dla mikroprzedsiębiorców. Opisuję, kogo ustawa dotyczy, co ma zrobić sklep, który jej podlega, i dlaczego dostępność opłaca się też tym, którzy obowiązku nie mają.
Jaka ustawa i od kiedy
Chodzi o ustawę z 26 kwietnia 2024 roku o zapewnianiu spełniania wymagań dostępności niektórych produktów i usług przez podmioty gospodarcze (Dz.U. 2024 poz. 731), nazywaną Polskim Aktem o Dostępności. Według opisu na gov.pl od 28 czerwca 2025 roku podmioty objęte ustawą powinny zapewniać dostępność cyfrową. Wśród usług objętych ustawą są usługi handlu elektronicznego, czyli w uproszczeniu sprzedaż na odległość przez strony internetowe i aplikacje mobilne.
Kogo dotyczy
Ustawa obejmuje usługi oferowane konsumentom. Sklep, który sprzedaje wyłącznie firmom, na przykład hurtownia z logowaniem dla kontrahentów, w części o handlu elektronicznym jest poza zakresem. Sklep, który sprzedaje i firmom, i osobom prywatnym, jest w zakresie. Definicja jest szeroka: sprzedaż na odległość przez strony internetowe i urządzenia mobilne, drogą elektroniczną i na indywidualne żądanie konsumenta, w celu zawarcia umowy. Bez znaczenia, czy to ubrania, kosmetyki, czy bilety.
Wyjątek dla mikroprzedsiębiorców
Art. 4 pkt 1 ustawy mówi, że jej przepisów nie stosuje się do usług oferowanych lub świadczonych przez mikroprzedsiębiorców. Według Prawa przedsiębiorców mikroprzedsiębiorca to firma, która w co najmniej jednym z dwóch ostatnich lat obrotowych zatrudniała średnio mniej niż 10 pracowników i miała roczny obrót netto nieprzekraczający równowartości 2 mln euro albo sumę aktywów bilansu w tej wysokości. Większość małych sklepów, w tym rodzinne i jednoosobowe, mieści się w tej definicji. Swoje liczby sprawdziłbym jednak z księgową, bo próg liczy się według konkretnych lat i rosnący sklep może go przekroczyć.
Wyjątek ma granice
Zwolnienie dotyczy usług, czyli samego sklepu jako usługi. Jeśli sprzedajesz produkty, które ustawa wymienia osobno, na przykład komputery, telefony albo czytniki e-booków, część obowiązków dotyczy produktów i ich dystrybutorów. Ustawa ma tu osobne zasady dla mikroprzedsiębiorców obracających produktami, więc w takim przypadku trzeba przeczytać przepisy o produktach albo zapytać prawnika. Przy sklepie z winem, odzieżą czy rękodziełem ten wątek zwykle odpada.
Co musi zrobić sklep objęty ustawą
Ustawa wymaga, żeby usługa była dostępna dla osób ze szczególnymi potrzebami: postrzegalna, funkcjonalna, zrozumiała i kompatybilna z technologiami wspomagającymi, takimi jak czytniki ekranu. W praktyce sklepy odnoszą się do normy EN 301 549, która opiera się na wytycznych WCAG. Do tego art. 32 nakłada obowiązki informacyjne. W regulaminie albo równoważnym dokumencie usługodawca podaje informacje o usłudze, o tym, co jest potrzebne do korzystania z niej, i o tym, w jaki sposób usługa spełnia wymagania dostępności. Te informacje też muszą być dostępne, czyli zwykły tekst na stronie zamiast skanu w PDF.
Co sprawdzam w sklepie
- Kontrast tekstu, także szarych cen i drobnego druku. Na swojej stronie trzymam co najmniej 4,5 do 1.
- Opisy alternatywne zdjęć produktów.
- Cały sklep do obsłużenia samą klawiaturą: menu, filtry, koszyk, kasa.
- Widoczne zaznaczenie elementu, na którym stoi klawiatura. U mnie to złota obwódka.
- Pola formularzy z etykietami i komunikaty o błędach opisane słowami, bez polegania na samym kolorze.
- Stronę po powiększeniu tekstu, bez nachodzących na siebie elementów.
- Zabezpieczenie przed botami, które nie każe rozwiązywać obrazków.
- Regulamin i informację o dostępności jako zwykły tekst na stronie.
Kwadrans na pierwsze sprawdzenie
Pierwsze sprawdzenie zrobisz sam. W PageSpeed Insights wklejam adres strony głównej, kategorii i karty produktu i patrzę na wynik w kategorii ułatwień dostępu, z listą problemów. Potem odkładam myszkę i próbuję coś kupić samym klawiszem Tab. Na końcu powiększam stronę w przeglądarce do 200% i przechodzę przez kasę. Automat wyłapie to, co da się zmierzyć, na przykład kontrast i brak opisów zdjęć, ale nie powie, czy kasa ma sens dla osoby z czytnikiem ekranu. Przy sklepie objętym ustawą przyda się jeszcze audyt zrobiony przez specjalistę od dostępności.
Informacja o dostępności: co w niej napisać
Taka informacja wcale nie musi być długa. Wystarczy kilka akapitów zwykłym językiem: jak poruszać się po sklepie klawiaturą, czy zdjęcia mają opisy, jak powiększyć tekst, które części sklepu nie są jeszcze w pełni dostępne i kiedy zostaną poprawione, oraz jak skontaktować się ze sklepem, gdy coś nie działa. W swojej deklaracji podałem e-mail i telefon i opisałem, jak sprawdzałem stronę, bo taki dokument czyta ktoś, kto chce wiedzieć, na czym stoi. Informację umieszcza się w regulaminie albo na osobnej stronie z linkiem w stopce, jako tekst, który przeczyta czytnik ekranu.
Aplikacja mobilna sklepu
Ustawa obejmuje sprzedaż przez strony internetowe i urządzenia mobilne, więc jeśli sklep ma własną aplikację, wymagania dotyczą także jej. Telefony mają wbudowane czytniki ekranu i powiększanie tekstu, a aplikacja powinna z nimi współpracować: przyciski z opisami, tekst rosnący razem z ustawieniami telefonu, kolejność czytania zgodna z ekranem.
Okres przejściowy i kary
Ustawa przewiduje okres przejściowy dla umów o świadczenie usług zawartych przed jej wejściem w życie: mogą obowiązywać bez zmian do wygaśnięcia, ale nie dłużej niż do 28 czerwca 2030 roku. Usługodawca może też do tej daty korzystać z produktów, których używał wcześniej do świadczenia usług. Nowy sklep nie dostaje przez to czasu do 2030 roku. Za część naruszeń ustawa przewiduje kary pieniężne do dziesięciokrotności przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego, nie więcej niż 10% obrotu. Nadzór nad usługami handlu elektronicznego sprawuje Minister Cyfryzacji.
Nieproporcjonalne obciążenie
Ustawa pozwala nie spełniać konkretnego wymagania, jeśli wymagałoby to zasadniczej zmiany usługi albo byłoby dla firmy nieproporcjonalnym obciążeniem. Firma sama robi taką ocenę według kryteriów z ustawy, na przykład stosunku kosztów do ogólnych kosztów działalności, i musi ją udokumentować. Z tego wyjątku korzystałbym ostrożnie, przy konkretnym wymaganiu, i nigdy dla całej ustawy naraz.
Dostępność bez obowiązku
Dostępny sklep wygodniej obsługuje się każdemu: starszym klientom, którzy powiększają tekst, komuś, kto czyta na telefonie w pełnym słońcu, rodzicowi z jedną ręką zajętą dzieckiem. To, co pomaga osobom z niepełnosprawnościami, pomaga też Google zrozumieć stronę, bo opisy zdjęć, poprawne nagłówki i czytelna struktura służą obu. Moje strony, roland4foto.com i websly.pl, mają w PageSpeed 100 punktów także w kategorii ułatwień dostępu i łatwiej było to zrobić od początku, niż poprawiać później. Tak samo podchodzę do sklepów, które buduję, o czym więcej jest na stronie sklepy internetowe.