Najczęściej trafiam do firmy już po fakcie. Ktoś, kto robił stronę albo ustawiał pocztę, przestał odpowiadać, a dostępy są nie wiadomo gdzie: wizytówka w Google na prywatnym koncie, domena na cudze nazwisko, kody do logowania na czyimś telefonie. Z odejściem pracownika jest tak samo, tylko łatwiej, bo ten człowiek jeszcze siedzi przy biurku i można z nim wszystko spisać. Opisuję, co zrobiłbym przed ostatnim dniem i w ostatnim dniu, przy rozstaniu w zgodzie i w konflikcie.
Dlaczego także przy dobrym rozstaniu
Większość byłych pracowników nie zrobi nic złego z dostępem, który im został. Kłopot leży gdzie indziej: ich prywatne konto albo telefon może kiedyś przejąć ktoś obcy, a razem z nim firmowe dostępy. Dochodzi RODO, bo osoba, która w firmie już nie pracuje, nie powinna mieć wglądu w dane klientów. No i zwykła codzienność: mail od klienta wysłany na skrzynkę kogoś, kto odszedł, trafia w próżnię, jeśli nikt go nie przechwyci.
Tydzień wcześniej: spis dostępów
Usiadłbym z pracownikiem tydzień przed odejściem i spisał razem z nim wszystko, do czego ma dostęp. W małej firmie wychodzi zwykle taka lista:
| Rodzaj | Przykłady |
|---|---|
| Poczta i pakiet biurowy | skrzynka, Google Workspace albo Microsoft 365, kalendarz, dysk |
| Strona i sklep | panel WordPressa, panel sklepu, hosting, domena |
| wizytówka, Search Console, Analytics, konto reklamowe | |
| Media społecznościowe | strona na Facebooku, Instagram, LinkedIn firmy |
| Sprzedaż i obsługa | CRM, program do faktur, marketplace, kurierzy |
| Pieniądze | bankowość firmowa, karta firmowa, płatności w sklepie |
| Wspólne hasła | Wi-Fi, alarm, drukarka, konta współdzielone przez zespół |
Ta sama lista jest dobrym spisem dostępów firmy w ogóle. Kto nigdy go nie robił, może zacząć właśnie od niej.
Konta, w których pracownik jest jedynym właścicielem
Najgroźniejsze są miejsca, w których pracownik ma najwyższą rolę i nikt poza nim: właściciel wizytówki w Google, administrator strony na Facebooku, właściciel konta reklamowego, abonent domeny. Po jego odejściu firma może zostać bez dostępu. Przed ostatnim dniem dodaję tam konto firmowe jako właściciela i dopiero potem odbieram rolę pracownikowi. Przy wizytówce Google przeniesienie roli głównego właściciela ma swoje terminy, opisane w pomocy Google o właścicielach i menedżerach profilu, więc robię to wcześniej. Co wtedy, gdy jest już po czasie, opisałem we wpisie o odzyskaniu dostępu do wizytówki Google.
Drugi krok logowania na telefonie pracownika
O tym zapomina się najczęściej. Kody do logowania na konta firmowe przychodzą na prywatny telefon pracownika i po jego odejściu nikt nie wejdzie do hostingu, panelu domeny czy bankowości. Przed ostatnim dniem przenoszę te kody na telefon albo klucz firmy i zmieniam numer do odzyskiwania konta. Jak ustawić drugi krok tak, żeby nie wisiał na jednej osobie, opisałem we wpisie o weryfikacji dwuetapowej w firmie.
Poczty nie kasowałbym od razu
W skrzynce byłego pracownika jest korespondencja z klientami, faktury, ustalenia. Usunięta w ostatnim dniu zabiera ze sobą historię, której może zabraknąć przy reklamacji albo sporze. Zrobiłbym to w tej kolejności:
- blokada logowania dla pracownika;
- automatyczna odpowiedź z adresem osoby, która przejmuje sprawy;
- przekierowanie nowych maili do tej osoby albo dostęp do skrzynki;
- po kilku miesiącach archiwum i dopiero wtedy usunięcie.
W Microsoft 365 skrzynkę byłego pracownika można zamienić na skrzynkę udostępnioną, do której mają dostęp wskazane osoby, a kroki są w pomocy Microsoft o usuwaniu byłego pracownika. W Google Workspace przy usuwaniu użytkownika można przenieść jego pliki z Dysku i inne dane na konto innej osoby, co opisuje pomoc Google o usuwaniu konta użytkownika.
Pliki i dokumenty
Dokumenty, które pracownik trzymał na swoim dysku w chmurze, przenosi się na konto firmy albo na dysk wspólny, zanim konto zniknie. Sprawdzam też udostępnienia, bo pliki, które pracownik udostępnił klientom albo podwykonawcom ze swojego konta, po usunięciu konta przestają się otwierać. Najprościej od początku trzymać firmowe pliki na dyskach wspólnych, a nie na kontach poszczególnych osób.
Wspólne hasła do zmiany
Każde hasło, które pracownik znał razem z resztą zespołu, idzie do zmiany: Wi-Fi w biurze, konto na Instagramie, panel kuriera, wspólne konto w hurtowni. Jeśli firma trzyma hasła w menedżerze haseł, wystarczy odebrać dostęp do sejfu i zmienić te, które pracownik mógł skopiować. Jeśli hasła są w arkuszu albo w zeszycie, lista robi się długa, i to dobry argument, żeby zmienić sposób ich przechowywania.
Sprzęt
Laptop i telefon firmowy wracają do firmy. Zanim dostanie je kolejna osoba, wylogowuję konta pracownika, kopiuję potrzebne pliki i przywracam urządzenie do ustawień fabrycznych. Jeśli pracownik czytał firmową pocztę na prywatnym telefonie, konto firmowe trzeba z niego usunąć, a pakiety biurowe, które to umożliwiają, pozwalają zdalnie wymazać dane firmy z aplikacji. Klucze do biura, karty dostępu i firmowe karty płatnicze też idą na listę.
Rozstanie w złej atmosferze
Przy rozstaniu nagłym albo w konflikcie kolejność się odwraca i dostępy odbiera się w chwili wręczenia wypowiedzenia, bez czekania na ostatni dzień. Najpierw konta z pieniędzmi i danymi klientów, potem poczta, potem reszta. Spis dostępów robi się wtedy wcześniej i samemu, na podstawie tego, co wiadomo i co pokazują panele administracyjne. Zapisałbym też, co i kiedy zostało zablokowane, bo przy ewentualnym sporze taka notatka bardzo się przydaje.
Agencja albo podwykonawca też odchodzą
To samo dotyczy końca współpracy z agencją marketingową, informatykiem czy osobą od mediów społecznościowych. Mieli konta w Twoim hostingu, rolę w wizytówce, dostęp do konta reklamowego i panelu strony. Odbieram im dostęp tak samo jak pracownikowi i sprawdzam, czy któreś konto nie było założone na ich adres. Kiedy przejmuję IT po poprzedniej firmie, właśnie takie konta zajmują mi najwięcej czasu. Przenoszę je na firmę klienta i zapisuję w jednym miejscu, do którego klient ma pełny dostęp.
Lista na ostatni dzień
- Blokada logowania do poczty i pakietu biurowego.
- Automatyczna odpowiedź i przekierowanie poczty.
- Odebranie ról w wizytówce, mediach społecznościowych, reklamach, sklepie i CRM.
- Odebranie dostępu do menedżera haseł i zmiana wspólnych haseł.
- Sprawdzenie, czy drugi krok logowania do kont firmowych nie został na telefonie pracownika.
- Odbiór sprzętu, kluczy i kart.
- Notatka z datą i zakresem odebranych dostępów.
Na przyszłość
Dostępy zamyka się najłatwiej, gdy od początku są poukładane. Każdy ma własne konto zamiast wspólnego loginu, role są nadawane według potrzeb, ważne konta mają konto firmowe jako właściciela, a hasła leżą w menedżerze haseł firmy. Przy przyjmowaniu nowej osoby zapisałbym, do czego dostała dostęp, bo ta sama lista posłuży przy jej odejściu. Odbieranie dostępów i porządek w kontach to część tego, czym zajmuję się w ramach pomocy IT dla firm.