Na websly.pl nie ma okienka z pytaniem o ciasteczka i jest to świadomy wybór. Strona niczego nie zapisuje w przeglądarce odwiedzającego, więc nie ma o co pytać. Zdecydowałem tak z dwóch powodów. Baner jest pierwszą rzeczą, którą człowiek widzi na telefonie, i zasłania to, po co przyszedł. Bywa też największym elementem pierwszego ekranu i wtedy to on, a nie nagłówek czy zdjęcie, decyduje o wyniku szybkości strony na telefonie. Strona bez okienka otwiera się od razu na treści i tak właśnie działa moja. Poniżej opisuję, kiedy to jest możliwe, bo zależy to od tego, co strona robi, a nie od chęci właściciela.
Co mówi przepis
Od listopada 2024 zasady są w art. 399 ustawy Prawo komunikacji elektronicznej. Przepis nie mówi o „cookies”, tylko szerzej: o przechowywaniu informacji w urządzeniu użytkownika i o dostępie do informacji, która już tam jest. Jedno i drugie jest dozwolone, jeśli użytkownik został wcześniej jasno poinformowany o celu i wyraził zgodę.
W ustępie 3 tego samego artykułu jest wyjątek, na którym opiera się cała strona bez banera. Warunków nie stosuje się, gdy zapis albo odczyt jest konieczny do przesłania komunikatu przez sieć albo do dostarczenia usługi świadczonej drogą elektroniczną, której użytkownik sam zażądał. Artykuł 400 dodaje, że do samej zgody stosuje się przepisy o ochronie danych osobowych, czyli zgoda ma być dobrowolna i świadoma, tak jak rozumie to RODO.
Czytam ten przepis jako ktoś, kto buduje strony i musi wiedzieć, co wolno w nich uruchomić bez pytania. Przy nietypowej stronie decyzję dobrze potwierdzić u prawnika, a ten wpis daje do takiej rozmowy gotową listę pytań.
Co wolno bez pytania
Z wyjątku korzystają rzeczy, bez których usługa, o którą ktoś poprosił, nie zadziała. W praktyce to krótka lista:
- ciasteczko sesji po zalogowaniu do panelu klienta;
- koszyk w sklepie, który pamięta, co do niego włożyłeś;
- zapamiętanie wybranego języka albo waluty;
- zabezpieczenie formularza przed botami, jeśli bez niego formularz nie działa.
Wspólna cecha jest jedna: użytkownik sam coś kliknął i strona zapisuje tylko to, co potrzebne do wykonania tego kliknięcia. O takich zapisach dalej trzeba napisać w polityce prywatności, bo informowanie o przetwarzaniu danych to osobny obowiązek, ale okienko ze zgodą nie jest tu potrzebne.
Co wymaga zgody
Wszystko, co służy właścicielowi strony albo komuś trzeciemu, a nie odwiedzającemu. Najczęściej spotykam te same pozycje:
- statystyki, które zapisują identyfikator w przeglądarce, na przykład Google Analytics w standardowym ustawieniu;
- piksele reklamowe Mety, Google Ads i TikToka;
- nagrania sesji i mapy kliknięć;
- osadzone filmy z YouTube, mapy i okna czatu, które przy załadowaniu zapisują własne ciasteczka;
- przyciski „Lubię to” i widżety z opiniami ładowane z cudzych serwerów.
Ważny szczegół: przepis mówi o przechowywaniu informacji, a nie o plikach cookie, więc zamiana ciasteczka na pamięć lokalną przeglądarki niczego nie zmienia. Narzędzie reklamowane jako „bez cookies” też wymaga zgody, jeśli zapisuje coś na urządzeniu w inny sposób.
Jak zbudowałem stronę, która nie pyta
Na websly.pl zrobiłem to czterema decyzjami i żadna nie była trudna. Czcionki leżą na moim serwerze, więc przeglądarka niczego nie pobiera od Google. Formularz kontaktowy broni się przed botami ukrytym polem i pomiarem czasu wypełniania, bez zewnętrznej usługi z obrazkami do klikania. Kalendarz do umawiania rozmów jest mój własny, a nie wklejony z cudzej platformy. I nie ma skryptu statystyk.
Czwarty punkt budzi najwięcej pytań, bo jak prowadzić stronę, nie wiedząc, kto na nią wchodzi. Wiem całkiem sporo. Search Console pokazuje, na jakie zapytania strona się wyświetla, które podstrony ludzie klikają i z jakich urządzeń, a zbiera to po stronie Google, bez żadnego kodu u mnie. Opisałem to we wpisie Search Console dla właściciela firmy. Do tego mam w panelu listę zapytań z formularza i umówionych rozmów, czyli jedyną liczbę, która naprawdę coś znaczy dla firmy.
Czego nie będziesz mieć
Strona bez zapisów w przeglądarce nie zna drogi pojedynczej osoby: nie pokaże, że ktoś wszedł z reklamy, obejrzał trzy podstrony i wrócił po tygodniu. Nie da się też kierować reklam do ludzi, którzy już na stronie byli. Dla firmy usługowej z kilkunastoma zapytaniami w miesiącu to niewielka strata, bo przy takiej skali każde zapytanie i tak znam z imienia. Dla sklepu, który wydaje na reklamy realne pieniądze, pomiar jest potrzebny i tam baner zostaje. Chodzi o to, żeby był świadomą decyzją, a nie czymś, co wtyczka dodała sama.
Jak sprawdzić własną stronę w pięć minut
Otwórz stronę w oknie prywatnym przeglądarki, niczego nie klikaj i wejdź w narzędzia deweloperskie, w Chrome pod klawiszem F12. W zakładce „Application” jest lista „Cookies” i obok „Local storage”. Jeśli po samym załadowaniu strony coś tam jest, a Ty niczego nie zaakceptowałeś, strona zapisuje bez zgody. Przy każdej pozycji widać domenę, z której pochodzi, i po niej zwykle od razu wiadomo, czy to statystyki, film czy czat.
Ten sam test robię na stronach, które mają baner. Zdarza się, że okienko grzecznie pyta, a skrypty i tak ładują się wcześniej. Taki baner niczego nie załatwia, bo zgoda ma być uprzednia.
Skąd biorą się zapisy, o których nie wiesz
Właściciele rzadko dodają je świadomie. Typowe źródła to motyw WordPressa, który sam dociąga czcionki i ikony z zewnątrz, wtyczka do formularzy z dołączoną ochroną przed botami, film wklejony zwykłym kodem z YouTube, mapa dojazdu i kod statystyk dodany pięć lat temu przez kogoś, kto już ze stroną nie pracuje. Przy przejmowaniu strony zrobiłbym z tego listę i przy każdej pozycji zapytał o jedno: czy ktoś dziś z tego korzysta. Zwykle połowę da się zdjąć bez żadnej straty.
Resztę można przestawić tak, żeby nie ładowała się sama. Film da się pokazać jako zdjęcie z przyciskiem odtwarzania, a odtwarzacz pobrać dopiero po kliknięciu. Mapę zastąpi obrazek z linkiem do nawigacji. Strona przy okazji przyspiesza, o czym więcej jest we wpisie strona wolno się ładuje na telefonie.
Jeśli baner musi zostać
Wtedy zrobiłbym go porządnie, bo zły baner jest gorszy niż brak statystyk. Przycisk odmowy jest tak samo widoczny jak przycisk zgody. Żadne pole nie jest zaznaczone z góry. Skrypty statystyk i reklam ruszają dopiero po kliknięciu „Zgadzam się”, a nie w tle. Zgodę da się cofnąć z linku w stopce. I baner jest mały, na dole ekranu, żeby nie zasłaniał treści ani nie stawał się największym elementem strony.
Polityka prywatności opisuje wtedy każdą kategorię osobno: co się zapisuje, po co i na jak długo. Moją, dla strony bez zapisów, można zobaczyć pod adresem polityka prywatności.
Dla kogo to jest
Stronę bez banera doradziłbym firmie usługowej, gabinetowi, wykonawcy, producentowi z katalogiem, każdemu, kto nie prowadzi reklam z kierowaniem na odwiedzających i komu wystarczy wiedzieć, ile było zapytań. Sklepowi z kampaniami zostawiłbym baner i pilnował, żeby działał uczciwie. W obu przypadkach decyzja zapada na początku projektu, bo wtedy wybiera się czcionki, formularz, mapę i sposób pokazywania filmów.
O tym, jak planuję takie rzeczy przy nowej stronie, piszę na stronie strony internetowe w Krakowie.